Khi mua RAM mới, bạn có thể thấy nhãn dán ghi “DDR5-6000 CL36” hoặc tương tự. Nhưng khi mới lắp đặt, BIOS thường mặc định tốc độ chậm hơn nhiều—ví dụ như DDR5-4800. Đó là vì bộ nhớ không tự động hoạt động ở tốc độ được quảng cáo; thay vào đó, bạn cần kích hoạt cấu hình bộ nhớ.
Hãy cùng phân tích những giao thức phổ biến nhất: XMP, DOCP, EXPO và A-XMP.
Vì sao cần có cấu hình bộ nhớ?
Các mô-đun bộ nhớ DDR4 và DDR5 hiện đại được trang bị nhiều bảng thời gian được lưu trữ trong chip SPD (Serial Presence Detect) của chúng.
Mặc định, bo mạch chủ sử dụng tốc độ tiêu chuẩn JEDEC (Hiệp hội Công nghệ Bán dẫn JEDEC) (an toàn, tương thích rộng rãi).
Để đạt được tốc độ và độ trễ như quảng cáo, bạn cần tải cấu hình hiệu năng đã được nhà sản xuất kiểm tra.
Đây là lúc các từ viết tắt này phát huy tác dụng.
XMP (Cấu hình bộ nhớ cực cao)
Xuất xứ: Được phát triển bởi Intel.
Chức năng: Cung cấp các thiết lập ép xung đã được kiểm tra trước (tần số, điện áp, thời gian).
Nền tảng: Hoạt động nguyên bản trên các bo mạch chủ Intel (dòng Z, dòng B, v.v.).
Ví dụ: Bộ nhớ DDR5-6000 có hỗ trợ XMP có thể được kích hoạt trong BIOS chỉ với một cú nhấp chuột, ngay lập tức tăng hiệu năng vượt trội so với mặc định của JEDEC.
Nếu bạn dùng chip Intel, XMP là chuẩn thông thường.
DOCP (Direct Overclock Profile)
Xuất xứ: Được ASUS tạo ra cho các nền tảng AMD.
Chức năng: Về cơ bản là "chuyển đổi" cấu hình XMP của Intel thành các thiết lập mà AMD có thể đọc được.
Nền tảng: Chủ yếu được tìm thấy trên các bo mạch chủ ASUS AMD.
Lý do tồn tại: Trước khi AMD có tiêu chuẩn riêng, DOCP là giải pháp tạm thời để giúp sử dụng được các cấu hình RAM được tối ưu hóa cho Intel.
Hãy coi DOCP như một cầu nối AMD dành cho RAM XMP.
EXPO (Extended Profiles for Overclocking)
Nguồn gốc: Được phát triển bởi AMD, ra mắt cùng với DDR5.
Chức năng: Tương tự như XMP, nhưng được tối ưu hóa cho CPU AMD Ryzen.
Nền tảng: Được hỗ trợ bởi hầu hết các bo mạch chủ AMD AM5 hiện đại.
Điểm khác biệt chính: EXPO thường cung cấp hai cấu hình (hiệu năng + độ ổn định) và được kiểm tra đối với bộ điều khiển bộ nhớ của Ryzen và Infinity Fabric.
Góc độ tiếp thị: AMD định vị EXPO là một “tiêu chuẩn mở” (trái ngược với XMP được cấp phép của Intel).
Nếu bạn đang sử dụng socket AM5 (ví dụ: Ryzen 7000) hoặc các dòng máy mới hơn, bộ nhớ RAM EXPO là lựa chọn tốt nhất.
A-XMP
Nguồn gốc: Thương hiệu MSI dành cho bo mạch chủ AMD.
Chức năng: Tương tự như DOCP — cho phép bạn kích hoạt cấu hình Intel XMP trên bo mạch chủ AMD.
Nền tảng: Bo mạch chủ MSI AMD (ví dụ: B550, X570).
Về cơ bản, đó là cách đặt tên của MSI cho cùng một mục đích: hỗ trợ RAM XMP trên nền tảng AMD.
Bạn nên sử dụng loại nào?
Người dùng Intel: Luôn bật XMP trong BIOS.
AMD Ryzen 5000 (DDR4): Tìm DOCP/A-XMP để mở khóa bộ kit XMP.
Bộ xử lý AMD Ryzen 7000 (DDR5): Chọn bộ nhớ đạt chứng nhận EXPO để có trải nghiệm mượt mà nhất.
Lời kết
Ép xung bộ nhớ phụ thuộc vào bộ điều khiển bộ nhớ tích hợp (IMC) của CPU và chất lượng bo mạch chủ. Không phải chip nào cũng có thể xử lý các bộ nhớ siêu nhanh (ví dụ: DDR5-7200), ngay cả khi RAM hỗ trợ tốc độ đó. Luôn kiểm tra danh sách nhà cung cấp đủ điều kiện (QVL) của bo mạch chủ trước khi mua.
