Yeni bir RAM seti satın aldığınızda, üzerinde "DDR5-6000 CL36" veya benzeri bir ibare bulunan bir etiket görebilirsiniz. Ancak belleği ilk taktığınızda, BIOS'unuz genellikle çok daha düşük bir hıza (örneğin DDR5-4800) ayarlanır. Bunun nedeni, belleğin otomatik olarak belirtilen hızda çalışmamasıdır; bunun yerine, bir bellek profilini etkinleştirmeniz gerekir.
En yaygın olanlarını inceleyelim: XMP, DOCP, EXPO ve A-XMP.
Bellek Profillerinin Var Olma Nedenleri
Modern DDR4 ve DDR5 bellek modülleri, SPD (Seri Varlık Algılama) çipinde depolanmış birden fazla zamanlama tablosuyla birlikte gelir.
Anakart varsayılan olarak JEDEC (JEDEC Solid State Technology Association) standart hızlarını kullanır (güvenli, geniş çapta uyumlu).
Reklamda belirtilen hız ve gecikme süresine ulaşmak için, üretici tarafından test edilmiş performans profilini yüklemeniz gerekir.
İşte bu noktada kısaltmalar devreye giriyor.
XMP (Aşırı Bellek Profili)
Menşei: Intel tarafından geliştirilmiştir.
İşlev: Önceden test edilmiş hız aşırtma ayarlarını (frekans, voltaj, zamanlamalar) sağlar.
Platform: Intel anakartlarda (Z serisi, B serisi vb.) doğrudan çalışır.
Örnek: XMP özellikli bir DDR5-6000 kiti, BIOS'ta tek tıklamayla etkinleştirilerek JEDEC varsayılanlarının ötesinde anında performans artışı sağlayabilir.
Intel işlemci kullanıyorsanız, XMP standarttır.
DOCP (Doğrudan Hız Aşırtma Profili)
Kökeni: ASUS tarafından AMD platformları için geliştirilmiştir.
İşlev: Temelde Intel'in XMP profilini AMD tarafından okunabilir ayarlara "çevirir".
Platform: Çoğunlukla ASUS AMD anakartlarda bulunur.
Varoluş Nedeni: AMD'nin kendi standardı olmadan önce, DOCP, Intel tarafından optimize edilmiş RAM profillerini kullanılabilir hale getirmek için kullanılan bir geçici çözümdü.
DOCP'yi, XMP RAM için bir AMD köprüsü olarak düşünün.
EXPO (Hız Aşırtma için Genişletilmiş Profiller)
Kökeni: AMD tarafından geliştirildi, DDR5 ile birlikte piyasaya sürüldü.
İşlev: XMP'ye benzer, ancak AMD Ryzen işlemciler için optimize edilmiştir.
Platform: Çoğu modern AMD AM5 anakart tarafından desteklenmektedir.
Temel Fark: EXPO genellikle iki profil (performans + kararlılık) sunar ve Ryzen'ın bellek denetleyicisi ve Infinity Fabric için test edilmiştir.
Pazarlama Açısı: AMD, EXPO'yu (Intel'in lisanslı XMP'sinin aksine) "açık standart" olarak konumlandırıyor.
AM5 soketli (örneğin Ryzen 7000) veya daha yeni bir işlemci kullanıyorsanız, EXPO RAM kitleri en iyi seçimdir.
A-XMP
Kökeni: MSI'ın AMD anakartlar için kullandığı marka adı.
İşlev: DOCP'ye benzer şekilde, AMD anakartlarda Intel XMP profillerini etkinleştirmenizi sağlar.
Platform: MSI AMD anakartlar (örneğin, B550, X570).
Bu aslında MSI'ın aynı amaca yönelik kullandığı bir isimlendirme yöntemi: AMD işlemcilerde XMP RAM çalıştırmak.
Hangisini kullanmalısınız?
Intel kullanıcıları: BIOS'ta her zaman XMP'yi etkinleştirin.
AMD Ryzen 5000 (DDR4): XMP kitlerinin kilidini açmak için DOCP/A-XMP'yi arayın.
AMD Ryzen 7000 (DDR5): En sorunsuz deneyim için EXPO sertifikalı kitleri tercih edin.
Son Not
Bellek hız aşırtması, işlemcinin entegre bellek denetleyicisine (IMC) ve anakart kalitesine bağlıdır. Her işlemci, RAM desteklese bile ultra hızlı kitleri (örneğin, DDR5-7200) işleyemez. Satın almadan önce anakartınızın QVL'sini (Nitelikli Satıcı Listesi) mutlaka kontrol edin.
